شش محقق و استاد دانشگاه ترکمنستان با ارایه مقاله به همایش "مولاناجلال الدین محمد بلخی" زندگی و ابعاد شخصیتی این شاعر پرآوازه ایرانی را بررسی کردند.
استاد دانشگاه دولتی "مختومقلی" ترکمنستان در مقالهای با عنوان "مولانا جلالالدین رومی شاعر و دانشمند بزرگ" به بررسی مسافرتهای و دیدارهای وی با علمای بزرگ آن زمان پرداخت.
"طاهر آشیراف" درمقاله خود تاکید کرد که دیدار مولانا در سال ۱۲۴۴میلادی با دوست صمیمی خود یعنی "شمس تبریزی" انقلابی در حالت روحی وی ایجاد کرد و مولانا تحت تاثیر و دلبسته تصوف شد.
این استاد دانشگاه ترکمنستان در ادامه مقاله خود آورده است که برای مولانا سرودن شعر هدف نبوده بلکه این کار وسیلهای برای بروز و بیان افکار اندیشههایش بوده است.
استاد دانشگاه بینالمللی "ترکمن ترک" نیز در مقالهای با عنوان "مولانا جلالالدین رومی و ترجمه ترکمنی یکی از مثنویهای وی در قرن هجدم میلادی" نوشته است، این شاعر خالق آثار ابدی به زبان فارسی بود و بعدها بانی طریقت مترقیه مولویه شد.
"مرادگلدی سویگف" در مقاله خود تاکید کرده که با نگاه به آثار مولوی میتوان چنین نتیجه گرفت که شاعر مشترک ملل مختلف نظیر ایران، ترکیه، افغانستان و ترکمنستان شایسته مباهات همه جهانیان است.
استاد علوم تاریخ و خاورشناسی ترکمنستان نیز در مقالهای باعنوان "مولانا جلاالدین رومی در مطبوعات شرق"، به بررسی مقالات دانشمندان بزرگ ایرانی، پاکستانی و عراقی درباره شخصیت مولانا پرداخته است.
"سردار آتایف" نوشته است: مولانا در مقالات نویسندگان ایرانی، ستارهای بزرگ در زمره ادبیات فارسی محسوب میشود که تاثیر زیادی در شعرای پارسی گوی قرنهای بعدی داشته است.
وی همچنین تاکید کرد که نویسندگان پاکستانی و عراقی نیز در آثار خود تاثیر مولانا بر اندیشههای فلسفه غرب را بررسی کردهاند.
یک محقق ایرانشناس ترکمنستانی نیز در مقالهای با عنوان "جلالالدین رومی و بخشهایی از پند و اندرزهای وی" نوشته است: مولانا یکی از شخصیتهایی است که عارف ترکمن یعنی "مختومقلی" آرزوی قرار گرفتن نامش در ردیف مولانا را داشته است.
"جمعه آتایف" در ادامه مقاله خود آورده است: حضرت جلاالدین رومی نه تنها عالم دینی، بلکه یکی از شعرای بزرگ زمان خود بوده است.
وی در مقاله خود اظهار داشته، محققان ترکمن نیز در سال ۲۰۰۷میلادی که از سوی سازمان ملل متحد به عنوان سال مولانا لقب گرفته باارایه مقالات خود خواستند به نوعی در بزرگداشت این شخصیت والامقام سهم داشته باشند.
استاد زبان فارسی دانشگاههای ترکمنستان نیز در مقالهای با عنوان "موزونی و روانی شعر مولانا" نوشت: برای آنکه بتوان به موزونی، روانی و موسیقی شعر مولانا بطور جدی دست یافت باید از تحقیقات دانشمندان کشورهای مختلف جهان استفاده نمود.
دکتر "قندیم قربانف" در مقاله خود در مقایسه اشعار مولانا و حافظ مینویسد: "غزلهای حافظ همچون رود آرام با اشعار مولانا مانند آبشارهای پرشور فرق میکند."
قربانف میافزاید: حقیقت مختصات ادبیات فارسی با اشعار مولانا قدم به فرهنگ جهان نهاد و علاوه بر افکار عرفانی، روانی و موسیقی که در اشعار مولانا به هم پیوستهاند، راه به ادبیات و حتی موسیقی جهان پیدا کرد.
همایش یک روزه بزرگداشت "مولاناجلالالدین محمد بلخی" روز چهارشنبه با حضور برخی سفرا و رایزنان فرهنگی کشورهای مختلف در ترکمنستان در ساختمان رایزنی فرهنگی سفارت جمهوری اسلامی ایران در این کشور برگزار شد.
۳۰مقاله از محققان کشورهای مختلف به دبیرخانه این همایش رسیده بود که شش مقاله برای قرائت در این همایش انتخاب شد.
