سایت سال بزرگداشت مولانا (www.mowlanayear.ir) - همزمان با سال بزرگداشت مولانا فعالان موسیقی، مانند دیگر عرصههای فرهنگی کشور برای گرامیداشت این شاعر بزرگ ایرانی دست به کار شدهاند. شهرام ناظری، محمدرضا شجریان، محمدرضالطفی، حسامالدین سراج و گروه شمس از جمله پرکارترینهای سال مولانا بودهاند که با ارائه آلبوم و برگزاری کنسرت یاد مولانا را گرامی داشتهاند.
+ گزارشی از «موسیقی در سال مولانا» را میتوانید اینجا ببینید.
اما در کنار این بزرگان موسیقی سنتی، جریان موسیقی زیرمینی که در یکی-دو سال اخیر رشد کرده و آثارش مورد اقبال جامعه بهخصوص نوجوانان و جوانان قرار گرفته هم برای سال مولانا اقداماتی انجام داده است.
گروهها و خوانندگان موسیقی رپ به عنوان جریان اصلی موسیقی زیرزمینی هم بیکار ننشستهاند و برای بزرگداشت این سال ترانههایی ارائه دادهاند، هرچند ورود موسیقی زیرزمینی به این عرصه واکنشهای متفاوتی را به دنبال داشته است.
کنسرت رپ برای مولانا در لندن
شهریور ماه ۱۳۸۶، بنیاد فرهنگی میراث ایران (Iran Heritage Foundation) بهمناسبت هشتصدمین سال تولد مولانا با دعوت تعدادی از خوانندگان رپ فارسی، یک کنسرت رپ در شهر لندن برگزار کرد. کنسرت در سالن «کویین الیزابت هال»، جایی که کنسرتهای موسیقی اصیل و کلاسیک کشورهای مختلف جهان برگزار میشود برپا شد.
شرکتکنندگان در کنسرت چند گروه و خواننده رپ ایرانی از شهر لندن و سایر نقاط دنیا بودند. گروه سیمرغ، جمعی از دانشجویان ایرانی مقیم لندن، فریناز از هلند از گروه انتقام، ریویل( مهرک) از لندن و عرفان از کالیفرنیا از جمله کسانی بودند که در این کنسرت به اجرای موسیقی رپ پرداختند. همچنین مجری برنامه بهزاد بلور، خبرنگار بخش فارسی بیبیسی بود.
+ گزارش و تصاویر بیبیسی از کنسرت را میتوانید اینجا ببینید.
شهرام ناظری: اینها شایستگی اجرای شعرهای مولانا را ندارند
تنها چند روز پس از کنسرت لندن، الجزیره در بخشی از «گزارش بزرگداشت مولانا در ایران» از شهرام ناظری در مورد برگزاری این کنسرت پرسید. ناظری در این مورد به الجزیره گفت: «افرادی هستند که ممکن است شایستگی کامل اجرای اشعار مولانا را نداشته باشند. تحصیلات و تمرین پیش از اجرای آثار مولانا بسیار ضروری هستند. اگر بخواهیم نسبت به یک عمر تلاش مولانا حق را بهجا آوریم، نباید به این چیزها بیاعتنا باشیم.»
+ متن کامل گزارش الجزیره را میتوانید اینجا بخوانید.
شهرام ناظری پیش از این نیز در مورد اجرای اشعار مولانا توسط گروهها و خوانندگان خارج از جریان موسیقی کلاسیک واکنش نشان داده بود. ناظری چندی پیش در گفتگو با ستاد بزرگداشت مولانا گفت: «اجرای اشعار مولانا لحن و آواز خاصی میخواهد که باید فعالان در این عرصه حس سوررئالیستی اشعار او را درک کنند تا بتوانند جوابگوی امواج خروشان افکار مولانا باشد.»
ناظری معتقد است اشعار مولانا حتی در موسیقی پاپ هم نمیگنجد و خوانندگان این حوزه را به نقلید و تقلب متهم میکند: «در حال حاضر دوره، دوره تقلب و تقلید است. هرکس هر کاری را که بخواهد انجام میدهد البته تا دو سه دهه قبل این طور نبود هنرمندان جایگاه خود را میدانستند و پای خود را به اندازه گلیمشان دراز میکردند ولی اکنون اوزان به هم ریخته و وارد مرحله تقلید شدهایم. باید فعالیتها و کارها به دست افراد صاحب صلاحیت و مطلع سپرده شود تا از این مرحله خارج شویم. شعر مولانا جایگاه خودش را دارد و نمی توان اشعار مولانا را در موسیقی پاپ گنجاند بلکه باید با ارکستر کلاسیک اشعار مولانا را اجرا کرد.»
ناظری در آن گفتگو اینطور صحبتهایش را پایان داده بود: «در حال حاضر افرادی که روی موسیقی با اشعار مولانا فعالیت می کنند فقط میخواهند از قافله جهان امروز عقب نمانند. زیرا در پنج سال گذشته مولانا مورد توجه قرار گرفته است و فروش آثار مولانا بیشترین ارقام را به خود اختصاص داده است به همین دلیل خوانندگان ما نیز وارد این حوزه شدهاند و چه بسا برخی از آنها صلاحیت کار را ندارند.»
+ متن کامل گفتگو با شهرام ناظری را میتوانید اینجا بخوانید.
ترانههای زیرزمینی برای مولانا
علیرغم این نوع موضعگیریها اهالی زیرزمین مولانا را در سال مولانا فراموش نکردهاند. یاسر، خواننده رپ فارسی که با نام یاس شناخته شده است با ارائه آهنگ «صلح تویی» از جمله اولین رپرهای ایرانی بود که برای سال مولانا خواند. یاس که پیش از این با ارائه ترانههای سیدی رو بشکن (در مورد سیدی منسوب به زهرا امیرابراهیمی)، بم (یاد کشتهشدگان زلزله بم) شناخته شده بود، اینبار موضوع سال مولانا را برای ترانه جدیدش انتخاب کرد. یاس در سفری که چندی پیش به امریکا داشت این ترانه را در چند کنسرت اجرا کرده بود.
برای آشنایی بیشتر با سبک کارهای زیرزمینی در مورد مولانا متن ترانه «صلح تویی» با صدای یاس را میتوانید بخوانید و بشنوید.
+فایل صوتی ترانه را میتوانید از اینجا دانلود کنید.
+ فیلم بخشی از اجرای این ترانه را میتوانید از اینجا دانلود کنید.
«صلح تویی»
حالا منم و ورق روی ورق ِ قلم ِ
روی تنم ِ عرق ِ
توی سرم ِ کلمه
توی دلم ِ هدف ِ
بذار برم به طرف ِ
اون کسی که توی دنیا شده یه ملکه
بذار
بذار حالا دیگه بخونم از کسی که
هست دنیا واسه اون بدون مرز
کسی که سالها پیش داشته توان خاصی
به راستی توی زبان فارسی
حالا دیگه میدونن اینو مرد و زنها
حتی خدایی که نداره المثنی
یهودی و مسیحی یا که هر مسلمان
یه سرباز واسه مرگ و سر باز
که صدبار اسمش رو تو تسبیح
من ذکر میکنم و میگم جلو تو تسلیم
شعرهایی که به صد زبون ترجمه شده
حالا واسه من، تو یه سنبل ِ
دیگه میگذره از رفتن تو ۸۰۰ سال
ولی هنوزم الگو میگیرم از اشعار تو
رفتی ولی تو میدونی
که بزرگترین شاعر ما همه تویی رومی
تو ویرونی من و شرایط سخت من
تو با کلماتت به من گفتی تو میتونی
آره،
رفتی ولی تو میدونی
که بزرگترین شاعر همه ما تویی رومی
آره،
رفتی ولی تو میدونی
که بزرگترین شاعر همه ما تویی رومی
تو ویرونی من و شرایط سخت من
تو با کلماتت به من گفتی تو میتونی
روزهایی که نگرانم بار سخت ِ بر دوش
با کلمات تو من میشم مست و مدهوش
میخونم اینو بدونی تا روزی که بمیرم
تکتک کلمات تو از یاد من نمیرن
پس وقتش ِ اینو بدون
که یاس تا آخر عمر وفادار ِ به تو
که اگه دیگه تو نباشی بگو چطور
که باز یاس داستان داره بدون تو، نه
این عشقی که تو دل من ِ به تو ِ
که منو میبره به روی صحنه
دیگه بگم از اینکه مونده حالا یاس و یک بند
فرمول کلمات رو از تو یاد گرفتم
آره،
رفتی تو، ولی تو میدونی
که بزرگترین شاعر همه ما تویی رومی
تو ویرونی من و شرایط سخت من
تو با کلماتت به من گفتی تو میتونی
باید اینو بدونی که تو که کسی بودی که
که یکی یکی ِ کلمههایی که توی دل تو بوده
و واسه من و خیلیکسایی که
شعرهای تو رو با دل و جون و وجود درونی میخونند
میدونن اینو که
تو یه الگوی جاودانهای
واسهی زمینی که باغ تو ای باغبان
این ِ که منو به سوی تو میکشون ِ
که تو چطور خودت رو تو دل این همه آدمهایی که
حتی کتابای تو رو به زبون خودشون ترجمه میکنن و
عشقوُ با کلماتت رو تجربه میکنن
اسمتوُ میخونن و میگن مولانا رومی
که توی فرهنگ صلح تو بالا بودی
یه رودی، یه رود زلال و شفاف
که منم همیشه دیگه دنبال حرفاش
چه جالب ِ که این بوده ترس رومی
که اون متعلق باشه به یه مرز و بومی
حالا رومی رفته و باز دشمن زیاده
یه سری تانک سوارن، یه مشت هم پیاده
به خاک سپرده شده توی قونیه یک روز
منم میخوام باشم رومی امروز
علاوه بر یاس، چند خواننده و گروه دیگر رپ هم ترانههای ویژه سال مولانا منتشر کردهاند. از جمله آنها ترانه «رومی» است که توسط گروه انتقام متشکل از دو دختر ایرانی ساکن هلند به نامهای فریناز و سوگند اجرا شده است. به نظر میرسد گروهها و خوانندگان رپ دیگری هم به زودی دست به کار شوند و ترانههایی در مورد مولانا ارائه کنند.
