نشست عناصر داستانی در داستان‌های مولوی در کنگره بزرگداشت هشتصدمین سال تولد مولانا در تهران برگزار شد.

به گزارش خبرگزاری فارس، این نشست با حضور محمد پارسانسب، استاد دانشگاه، حسینعلی قبادی استان دانشگاه، مریم کهنسال استاد دانشگاه آزاد شیراز، علی گراوند استاد دانشگاه ایلام و علی اصغر ارجی استاد تربیت معلم قزوین عصر یکشنبه (ششم آبان ماه جاری) در سالن پنج کنفرانس اسلامی برگزار شد.

در این نشست ابتدا محمد پارسانسب در مقاله‌ای با عنوان «ساختار شناسی داستان‌های طنز آمیزی مثنوی» گفت: کشف عامل یا عوامل اصلی زیبایی طنزهای مثنوی، مشخص می‌کند که هنر مولانا در آفرینش طنز در کدام گستره از ساخته‌های چهارگانه زمانی، محتوایی، ساختاری و بلاغی قویتر است.

وی افزود: مطالعه در عناصر سازنده هر اثر ادبی و کشف قوانی حاکم بر آن، ما را در شناخت ساختارهای درون متن و تعیین عنصرهای سازنده آن کمک می‌کند.
پارسا نصب اظهار داشت:‌مولانا نشانه‌های طنز‌ساز را به خوبی در داستان‌هایش استفاده کرده که اگر این کار را نمی‌کرد، جنبه‌های طنز آمیز داستان‌های مثنوی کامل نمی‌شد.
وی اظهار داشت: مولانا ناظر به طنزهای ساختاری است و آگاهانه و با علم به این که عناصر، از آن‌ها استفاده کرده است.

در ادامه حسینعلی قبادی استاد دانشگاه، مقاله خود را با عنوان بررسی نقش ذهنیت شخصیت‌های داستانی در گسترش پیرنگ داستانی مثنوی ارایه کرد و گفت: مولوی در آثار خود برای ذهن انسان به عنوان جنبه دوم وجود بشری، اهمیت ویژه‌ای قایل است و از هیچ مناسبتی برای اشاره به امور ذهنی و تاثیر آن بر اندیشه و رفتار انسان نمی‌گذرد.
وی افزود: این مقاله با تامل در برخی از داستان‌های مثنوی در پی بررسی چگونگی تاثیر و نقش فرآیندهای ذهنی شخصیت‌های داستانی، در پیرنگ داستان‌های مثنوی است.
علیرضا محمدی دیگر محقق و نویسنده این مقاله نیز با اشاره به این که شکل‌گیری و آمد و رفت اندیشه‌ها در ذهن شخصیت‌های داستانی مثنوی به سه شکل در پیرنگ داستان‌ها بازتاب داشته است، گفت: توصیف فرآیندهای ذهنی شخصیت‌های داستانی از سوی مولوی، گفتار درونی شخصیت‌ها و کنش یا عمل داستانی از سوی شخصیت‌ها عناوین این پیرنگ‌ها است.

در این نشست همچنین دکتر مریم کهنسال استاد دانشگاه آزاد واحد شیراز مقاله خود را با عنوان شخصیتت‌پردازی در داستان‌های مثنوی مولوی ارایه کرد و گفت: مثنوی از سویی به دلیل تاثیر متقابل و چندگانه بین شخصیت‌های درون داستان‌ها، مخاطبان و مولوی به عنوان شخصیت زیربنایی تمام داستان‌های مثنوی و از دیگر سو سبب تحول درونی شخصیت‌ها، ارتباط ویژه‌ای با مخاطبان خود در طول تاریخ برقرار کرده است.
وی افزود: ساختار اسلیمی داستان‌های مثنوی به شکل‌گیری شخصیت‌های متفاوت در این شاهکار ادبی منجر شده است تا جایی که روند خلق شخصیت‌ها در مثنوی با پیوندی پنهان، مخاطب را هم به تحول و حرکت به سوی اندیشه‌های والای مولوی وادار می‌کند.
کهنسال اظهار داشت: شخصیت‌پردازی از دفتر اول مثنوی آغاز می‌شود و در دفتر ششم نیز تمام نمی‌شود بلکه باید در ذهن مخاطب پایان یابد. معرفی شخصیت در داستان‌های مولانا در آغاز هر داستان اتفاق می‌افتد، کاری که در داستان کوتاه شاهد آن هستیم.
علی گراوند، عضو هیات علمی دانشگاه ایلام نیز در مقاله‌ای درباره زاویه دید در قصه‌های غزلیات شمس گفت: مولانا به دلیل ذوق قصه‌پردازی نه تنها در مثنوی بلکه در غزل نیز قصه‌پردازی کرده است و این از بدایع کار اوست.
وی اظهار داشت: مولانا در زوایه دید قصه‌های غزلیات شمس، بیش از مثنوی و سایر آثارش نوآوری کرده و از شگردهای هنری و بدیعی در روایت قصه بهره‌هایی برده که در نوع خود کم‌نظیر است.

وی افزود: هنر مولانا در داستان‌پردازی را می‌‌توان درک و ردپای بسیاری از جریانات نوین ادبی را نیز می‌توان در زاویه دید این قصه‌ها پیگیری کرد.
گراوند ادامه داد: مولانا بیشترین توجه را به زوایه دید درونی دارد، در حالی که امروزه و حتی در قصص قدیمی از زاویه دید بیرونی استفاده می‌شود به طوریکه از 89 قصه 49 قصه آن دارای زاویه دید درونی است.
این استاد دانشگاه ایلام همچنین به زاویه دید دوم شخص به عنوان یک نوع زاویه دید در آثار مولانا اشاره کرد و گفت: در کل داستان‌ها در دو قصه از زاویه دید دوم شخص استفاده شده که بسیار زیبا و بی‌نظیر است.

در پایان دکتر علی اصغر ارجی، استاد مرکز تربیت معلم قزوین مقاله خود را با موضوع داستان زبان روشن و ازلی مولانا ارایه کرد و گفت: قصه یک جنبه درون داد و فطری است و به نوعی باید آن را در حقیقت زبان جست‌وجو کنیم.
وی افزود: مولانا شاعری قصه‌گوست و در قصه‌گویی به مرحله روایت‌گری رسیده است.
ارجی بیان کرد: بیان مولانا، یک دست است. داستان‌های مولانا روایت‌های منحصر به فردی دارد و انرژی دیالکتیکی موجود در آن‌ها به این بر می گردد که داستان‌های مولانا دارای تجربه عارفانه است که تدبیل به روایت شده است.

استاد مرکز تربیت معلم قزوین تصریح کرد: مولانا از تقابل و کشمکش‌های فضای معنوی با دنیای مادی، تضاد شخصیت‌ها و عرصه تقابل و تقارن زمانی، انرژی مناسبی را فراهم می‌سازد تا داستانش را به حرکت بیندازد.
کنگره بزرگداش هشتصدمین سال تولد مولانا از ششم تا دهم آبان ماه امسال در تهران، تبریز و خوی برگزار خواهد شد.