نشست بخش اول «زبان و ادبیات» کنگره بینالمللی بزرگداشت مولانا عصر یکشنبه (ششم آبان ماه) با حضور لوسیون والتر استون، سیدقهرمان صفوی، بهاءالدین خرمشاهی و توفیق سبحانی در سالن شماره یک اجلاس سران کشورهای اسلامی برگزار شد.
به گزارش ستاد خبری کنگره بزرگداشت هشتصدمین سال تولد مولانا، در ابتدا لوسین والتر استون، مولوی پژوه مقالهای با عنوان «مزاح بیپایان مولانا» ارایه کرد و گفت: مطالعه در مورد لطیفه و مزاح در آثار مولانا بسیار پیچیده و دارای مراتب خاصی است. مزاح، شخص خاصی را قربانی نمیکند بلکه مزاح براساس مطالبی از پارادوکس نوشته می شود و تلفیقی از عقلگرایی و خردگرایی است.
والتر استون خاطرنشان کرد: مزاح می تواند مفاهیم عمیقی را مطرح کند و در مثنوی شما میتوانید این مفهوم را دریابید که مولوی چگونه برای بیان مضامین عمیق، از مزاج و لطیفه بهره برده است.
«سیدقهرمان صفوی» مولوی پژوه نیز در این نشست به ساختار کلی دفتر ششم مثنوی اشاره کرد و گفت: مثنوی، شاهکار مولانا جلالالدین بلخی، بزرگترین شاعر ایرانی است که آن را حدود هفتصد سال پیش در قونیه سروده است.
وی در ادامه افزود: مضمون اصلی دفتر ششم، توحید است که در دوازده مبحث به موازات هم ارایه شده است. بخشهای مربوط به هر مبحث به طور طولی طرحریزی نشدهاند، بلکه به طور اجمالی صنایع ادبی «موازنه» و «قلب» به کار برده شده است.
صفوی همچنین یادآور شد: ساختار دفتر ششم در 4915 بیت ، 141 بخش و 53 حکایت است که در دوازده بحث و در سه قسمت شکل گرفته است.
بهاءالدین خرمشاهی مولوی شناس و قرآن پژوه نیز در مقالهای تحت عنوان برگزیدههای غزلیات شمس گفت: جلالالدین محمدبن بلخی رومی از بزرگترین و پر اثرترین شاعران ایرانی و فارسی گو و از بزرگترین عارفان سراسر تاریخ اندیشه و عرفان است. مولانا تا چهل سالگی شعری نسروده بود، اما پس از دیدار دگرگون سازش با شمس تبریزی، که شصت ساله بود، به نحوی غریب و بی اختیار شعر گفتن آغاز کرد.
این مثنوی پژوه خاطرنشان کرد: دیدار شمس با مولانا و مصاحبت و رازگویی شبانروزی آنها در قونیه آغاز شد. در آنجا بود که بر اثر غوغاگری اطرافیان، این ارتباط بیش از یک سال دوام نیاورد که شمس غروب کرد و شتابان به شام و دمشق رفت یا گریخت.
خرمشاهی خاطرنشان کرد: دیوان مولانا که رباعیات و ترجیحات هم دارد، سه چاپ عمده دارد، نخست چاپ هند که افزودهها و منسوبات بسیار دارد و دوم، چاپ 10 جلدی مرحوم بدیع الزمان فروزانفر که ابتدا دانشگاه تهران آن را انتشار داده، سپس دانشگاه امیرکبیر عهدهدار تجدید آن شده و پس از گذشت زمان، ناشران دیگر چاپ یک جلدی و دوجلدی هم از آن منتشر کردهاند.
این مثنوی پژوه افزود: چاپ سوم و مهمتر که به لحاظ زمانی بعد از چاپ کتاب مرحوم فروزانفر بوده است، چاپ عکس در ترکیه است که در قطع بلند بالا و بزرگ به شیوه چاپ عکس منتشر شده و تاریخ کتابت آن در حدود صد سال پس از درگذشت مولانا است.
در خاتمه این نشست توفیق سبحانی در مقاله خود با عنوان شعر و موسیقی در سماع مولویان گفت: در سماع از ساز استفاده میشود و نی مهمتر از سازهای دیگر است. رباب، تنبور و "گرفت" که نوعی نی است، در سماع مطرح است و پیانو نیز در مولوی خوانیها مورد استفاده قرار میگیرد.
وی با اشاره به علاقه فراوان مولانا به موسیقی بسیار، گفت: سماع و موسیقی در روزگار مولانا آداب و ترتیبی نداشت. مولانا در هیچ کاری آداب و ترتیب نمی جسته است و فرزندش بهاءالولد به آن آداب و ترتیب داده است.
وی در خاتمه گفت: معتقدم سماع به عنوان مرحلهای از کمال روح انسان است که نقش عمدهای در زندگی مولانا داشته است.
کنگره بزرگداشت هشتصدمین سال تولد مولانا از ششم تا دهم آبان ماه امسال در تهران، تبریز و خوی برگزار خواهد شد.
