روزنامه اعتماد - گروه اجتماعی:
«آنه ماری شیمل» از اسلام شناسان و شرق شناسان بنام روزگار معاصر،در مورد رقص سماع (آنچه در قونیه برگزار می شد)می گوید؛«در میان دراویش، به ویژه مولویه، مراسم تدفین اغلب با پایکوبی همراه بود و نیز در مورد عرس ـ جشن هایی که برای نکوداشت یک عارف متوفی برگزار می شد ـ وضع بر این منوال بود و بنابراین، جای شگفتی نیست که برخی صوفیان از رقص بهشتی سخن به میان آورده اند و روزبهان بقلی (متوفی 605ق، 1209 م) چنانکه ادعا می کند خود را در رقص با ملائک دید.»
در این مراسم شیخ در وسط دایره یی می ایستد. قالیچه یی سرخ رنگ (نماد اتحاد با عالم شهود) گسترانده می شود. مراسم با تلاوت قرآن و نعت (شعری که در ثنای نبی سروده می شود) آغاز می شود. نوازندگان روبه روی شیخ می نشینند و سکوتی که بر مجلس سایه افکنده با صدای طبل شکسته می شود.
پس از آن تکنوازی نی شروع می شود. سپس درویشان به دنبال شیخ در دایره تالار می ایستند و به یکدیگر سر فرود می آورند.
رقص با نخستین سلام یک درویش آغاز می شود. درویش با بوسه یی بر دست شیخ از او برای سماع رخصت می طلبد. مرشد سماع او را به جای خود راهنمایی می کند.
نوازندگان و خوانندگان کر شروع به خواندن می کنند. شیخ در جای خود ایستاده و درویشان برگرد او باز می شوند و می چرخند و آهسته ذکری را زیر لب تکرار می کنند.
این بخش از مراسم تقریباً 10دقیقه طول می کشد و برای چهار بار تکرار می شود. در چهارمین سلام خود شیخ نیز به رقص ملحق می شود. در نظمی خورشیدوار مولانا، شیخ، نماد خورشید است و درویشان به مانند ستارگان به دور خود و به دور شیخ چرخ می زنند.
ایشان چرخ زنان دست راستشان را برای کسب رحمت الهی به سوی آسمان دراز می کنند تا آن را به قلب خود منتقل سازند و از قلب نیز با پایین آوردن دست چپ به سوی زمین آن را از رحمت الهی سیراب می سازند.هنگامی که یک نفر پای خود را محکم به زمین می کوبد، دیگری دنباله کار او را می گیرد و رقص را ادامه می دهد.
بدین ترتیب سمبلیسم نهان در رقص و سماع طریقه مولویه به عشق آسمانی و شور عرفانی و نیز اتحاد با خدا اشارت دارد. در پایان، درویشان هوهوکنان به یکدیگر ملحق شده و با ذکر فاتحه و ادای نماز برای مولانا و شمس تبریزی مراسم را به پایان می رسانند.
