پژوهش های داخلی در مورد مولانا بر نیاز داخلی استوار نیست و بر پایه تقلید از جهان غرب است.
مژگان ایلانلو، مولوی پژوه در گفتگو با خبرنگار فرهنگی حیات گفت: متاسفانه موج گرایش به شناخت مولانا در این حد متعلق به چند سال اخیر است و آن هم برخاسته از نیاز داخلی کشور نیست بلکه متاثر از جریاناتی است که در این باره در کشورهای غربی اتفاق افتاده است.

وی افزود: در جهان غرب به واسطه سرآمدن دوران مدرنیته و رویکردی که امروزه به دنیای پست مدرن دارند، احوالات و افکار مولانا برایشان جذاب است از این رو به سوی اندیشه مولانا رو آورده اند.

این مولوی پژوه ادامه داد: در جامعه ما نیز از آنجایی که در مورد بسیاری از مسایل از دنیای غرب تقلید می شود، از مولانا دوستی غربی نیز تقلید کرده اند. جالب آنکه جنبه هایی از اندیشه و احوال مولانا را مورد توجه قرار می دهند که غربی ها به آن روی آورده اند. از این رو جای بسی تاسف و تعجب است که محققان داخلی به مسایلی از جنس درد و نیاز مردم در آثار مولانا نمی پردازند و این میزگرد نیز مشکل پژوهش درباره مولاناست.
ایلانلو ادامه داد: بطور مثال نمی شود کسی ادعا کند مولانا را می شناسد اما درباره شمس اطلاعاتی نداشته باشد. اما توجه کنید کتاب "مقالات شمس تبریزی" که از متون کهن است تا به حال چند بار به چاپ رسیدهاست.این کتاب به تازگی به چاپ سوم رسید.
اما کتاب بسیار سطحی " کیمیا خاتون" که متاسفانه تصویر مغشوش از مولانا و شمس را ارائه می کند چاپ چهاردهم را در مدت کمی پشت سر گذاشته است. اینها نشان دهنده آن است که واقعا ما نتوانستیم مولانا را به زبان جامعه خودمان ترجمه کنیم و این خلاف سنتی هست که خود مولانا داشت.

وی در ادامه به ظرافت نگاه مولانا اشاره کرد و گفت: مولانا تمام تفکرات و احوالات متعالی بشر را به زبان مردم عادی بیان می کرد. از زبان بقال، قصاب، زرگر ، کشتی بان، اینها نشان دهنده ظرافت نگاه او بود که به زبان مردم صحبت کند. اما متاسفانه پژوهش های فعلی در روابط با مولانا در کشور با این تصور غلط که سخت نویسی و دشوارگویی سطح بحث را بالا می برد به کتاب هایی تبدیل شدند که مردم عادی با آن ارتباط برقرار نمی کنند.
ایلانلو در پایان به رویکرد واکنش پژوهشگران در قبال مولانا اشاره کرد و گفت: پژوهشگران در ابتدا پژوهش باید دریابند که آیا مردم خیابان، دانشجویان و اقشار دیگر به مولانا احتیاج دارد یا نه و سپس به برپایی همایش، کنفرانس و کارگاه آموزش در رابطه به او بپردازند و براساس کنش آن واکنش نشان دهند اما متاسفانه چون انگیزه آنها براساس تقلید است به شتاب به فکر برگزاری چنین مراسم هایی می افتند که نتیجه ای جز شرمساری ندارد.