فریده کریمی موغاری گفت: قرآن و حدیث دو سرچشمه فیاض است که عرفان مولانا را سیراب ساخته، پارهای قصههای مثنوی از مضمون آیات قرآن و احادیث نبوی نشأت گرفتهاند. از طرف دیگر، کاربرد الفاظ و تعابیر قرآن و حدیث هم به فراوانی در مثنوی دیده میشود که یکی از ویژگیهای سبکی مولوی را به وجود میآورد.
فریده کریمی موغاری، پژوهشگر ادبی و استاد دانشگاه، ضمن بیان این مطلب به ستاد خبری کنگره بزرگداشت هشتصدمین سال تولد مولانا، گفت: طرز تلقی مولانا از قرآن کریم، نمایانگر تعظیم فراوان وی بر کلام خدا و تسلط کامل او، بر آن است. همچنین علاقه به تأویل صوفیانه آیات و احادیث نیز در سراسر مثنوی آشکار است. تأثیر قرآن و حدیث در مثنوی شرف تا جایی است که فهم مطالب آن بدون آشنایی با قرآن کریم امکانپذیر نخواهد بود.
از طرف دیگر، مولوی علاوه بر استدلالهای تمثیلی که به آیات قرآنی دارد، در قصهها و شخصیتهای داستانی خود نیز، از کلام الهی استمداد میجوید. در بسیاری از موارد تمثیل، مولانا به تفسیر آیات نیز میپردازد و در پارهای موارد، در نقل احادیث به اقوال صوفیان و آرای مشایخص استناد میکند. به وابع بیشتر احادیث مثنوی در صحاح حدیث، مأخذ معتبری دارد که استاد فروزانفر آنها را در کتاب «مأخذ قصص و تمثیلات» ذکر کردهاند.
وی گفت: مسلم است که ارتباط مثنوی با قرآن، همه جانبه و از روی ایمانی بینظیر است. مولوی گاهی آیهای را از این کتاب آسمانی چنان مورد تفسیر و اقتباس و استشهاد قرار میدهد که خواننده در یک نگاه خود را به دنیایی تازه مواجه میبیند.
مؤلف کتاب «زبان و ادبیات فارسی عمومی» که تا حال به بیش از 54 چاپ رسیده است افزود: آیات قرآن در مثنوی به دو صورت مورد استشهاد قرار میگیرد. اول آنهایی که صریحاً مورد استشهاد یا تفسیر و اقتباس قرار گرفتهاند و دوم، آنهایی که مفاد آیات قرآنی در مثنوی انعکاس یافته؛ بدین معنی که مضمون قرآنی در بیت آورده شده، بدون این که کلمه یا جملهای از آن به طور صریح مورد تذکر قرار گیرد.