خبرگزاری مهر - امسال مصادف است با هشتصدمین سال تولد مولانا شاعر، عارف و اندیشمند بزرگ ایرانی که با تصویب سازمان جهانی یونسکو سال "مولانا" نام گرفته، به همین مناسبت برنامه های متنوع و متعددی در کشورهای مختلف برگزار می شود و امروز 8 مهر ماه نیز در ایران روز "بزرگداشت مولوی" است.

جلال‌الدین محمد ابن محمد ابن حسین حسینی خطیبی بکری بلخی معروف به جلال‌الدین رومی، جلال‌الدین بلخی، رومی، مولانا و مولوی (۶۰۴ - ۶۷۲ قمری) از زبد ه‌ترین عارفان و یکی از مشهورترین شاعران فارسی ‌زبان به شمار می‌آید.

نام او محمد و لقبش در دوران حیات خود "جلال‌الدین" و "مولوی" در قرن‌های بعد (ظاهراً از قرن نهم) برای وی به کار رفته و او به نامهای مولوی، مولانا و جلال‌الدین محمد رومی و مولانا جلال‌بن محمد و مولوی رومی بلخی نیز شهرت یافته و از برخی از اشعارش تخلص او را "خاموش" دانسته‌اند.

مولانا در سال ۶۰۴ قمری در بلخ زاده شد، چون محمد خوارزمشاه با مشایخ از راه کم لطفی پیش می‌رفت، پدرش بهاءالدین تاب نیاورده و در سال ۶۰۹ با خانوده‌اش خراسان را ترک کرد. مدتی در وخش و سمرقند به سر برد. آنگاه از راه بغداد به مکه رفت و پس از نه سال اقامت در الجزیره به دعوت کیقباد سلجوقی که صوفی ‌مشرب بود به قونیه پایتخت سلجوقیان روم رفت.

جلال‌الدین پس از مرگ پدرش در سال ۶۲۸ قمری، نزد برهان‌الدین ترمذی که از شاگردان پدرش بود شاگردی کرد و مدتی همنشین شمس تبریزی شد و بالاخره خود پایه ‌گذار طریقتی شد که مشهور به طریقت مولویه شد. مولانا به سال ۶۷۲ دیده از جهان فرو بست و در همان قونیه دفن شد. آثار وی به بسیاری از زبانهای زنده دنیا ترجمه شده‌اند و در اروپا و آمریکا شهرت بسیار دارند.

مثنوی معنوی

مولانا کتاب معروف خود مثنوی معنوی را با بیت معروف "بشنو این نی چون شکایت می‌کند/ از جدایی‌ها حکایت می‌کند" آغاز کرده است.

مثنوی حاصل پربارترین دوران عمر مولاناست. چون بیش از پنجاه سال داشت که نظم مثنوی را آغاز کرد. اهمیت مثنوی از آن رو نیست که یکی از آثار قدیم ادبیات فارسی ایران است بلکه از آن جهت است که برای بشر سرگشته امروز پیام رهایی و وارستگی دارد. مثنوی فقط عرفان نظری نیست بلکه کتابی است جامع عرفان نظری و عملی.

مکاتیب

مکاتیب یا مکتوبات مجموعه 145 نامه مولانا است برای امیران، مأموران، بازرگانان، نویسندگان، اشراف، اولاد، محبان، عاشقان و دیگران، که مضمون بیشترشان انواع سفارش‌ها و توصیه‌های گوناگون دینی و معنوی است در راه تعالی ِ مخاطبان‌اش.
مولانا هرگز نیاز و درخواست کسی را رد نمی‌کرد و تمام همت خود را بر هدایت و حمایت از کسانی که به وی مراجعه می‌کردند مصروف می‌داشت.

فیه ما فیه

این کتاب مولانا به نثر نوشته ‌شده و به زبان عارفانه با اشارات آشکار و نهان با ارائه دلایل مختلف با استفاده از آیات و روایات و احادیث و سخن بزرگان، طالبان راه عشق را هدایت می‌کند.
فیه ما فیه مجموعه سخنان خاص مولاناست که توسط شاگردان وی جمع‌آوری شده‌است.

مجالس سبعه

صاحب‌ نظران می‌گویند این کتاب به دلیل سادگی در زبان، کلید فهم مثنوی است. مجالس سبعه مجموعه‌ ای است شامل گزارش کامل و در واقع مشروح هفت مجلس وعظ مولانا که به خواهش شاگردان خاص‌اش برای عموم ایراد شده ‌است.

دیوان شمس

این کتاب شامل غزلیات پرشور مولاناست در همراهی قصائد و رباعیات وی که گاهی رباعیات آن به صورت جدا نیز منتشر شده‌است.